Hellaspath :: Forum για την ορειβασία και το GPS

Πήρα χτες το Ανεβαίνοντας και διάβασα το παρακάτω “σημείωμα του εκδότη» από τον Μίλτο Ζέρβα. Το βρήκα ενδιαφέρον και προβοκατόρικο. Και είπα να το βάλω εδώ για να το συζητήσουμε. Αν και δεν σας βλέπω ορεξάτους τελευταία. Σας έπιασε η ζέστη.
-------------------------------------------------------------------------------------

Είναι χαρακτηριστικό του ορειβατικού χώρου, και μέχρι ένα σημείο δικαιολογημένα, να θεωρεί τα βουνό και τα βράχια ως το χώρο που όχι απλά δραστηριοποιείται, αλλά είναι και κυρίαρχος. Για να το κάνω πιο λιανό, εννοώ ότι σε αυτούς τους χώρους -τα βουνά- οι περισσότεροι από εμάς θεωρούν ότι έχουν τον πρώτο και τελευταίο λόγο.
'Όλοι οι υπόλοιποι, είναι άσχετοι και καλό θα κάνουν να μην ομιλούν. Αυτή η γραφική αντιμετώπιση ίσως κάποτε να ήταν άνευ σημασίας, γιατί ούτως η άλλως στα ελληνικό βουνό ανεβαίνανε μονό ορειβάτες και ...τσοπάνηδες.

'Όμως οι καιροί αλλάζουν. Τα τελευταία χρόνια τα βουνά δέχονται την πίεση και της υπόλοιπης κοινωνίας, αλλά και του κεφαλαίου. Χιλιάδες ανεβαίνουν πλέον για βόλτα στα βουνό, «άσχετοι» για εμάς τους ειδήμονες. Αναζητούν εκτός από ψυχαγωγία και ευκολίες: δρόμους, ανοιχτά καταφύγια με όλες τις ανέσεις και υπηρεσίες, σημάνσεις και κατασκευή μονοπατιών, τουριστικές υπηρεσίες διαφορών ειδών και πολλά αλλά, ασύμβατα με εμάς τους γνήσιους εραστές των βουνών. Αλλά και το κεφαλαίο, βρίσκει στα άδεια και εγκαταλελειμμένα βουνό ένα πεδίο εκμετάλλευσης για νέα κέρδη: αιολικά πάρκα, ξενοδοχειακές και τουριστικές μονάδες, φράγματα, εκτροπές ποταμών, μεταλλεία και τόσα ακόμα συμπαρομαρτούντα.

Μπροστά σε αυτή την επέλαση, κάθε λογικός άνθρωπος και ακόμα περισσότερο κάθε άνθρωπος που έχει περπατήσει και αγαπήσει τα βουνά και τη φύση, εναντιώνεται και εξεγείρεται. Αλλά εδώ έχουμε πρόβλημα. Γιατί η φύση δεν είναι προνομιακό πεδίο κανενός, ούτε μπορούμε να αυτοανακυρηχθούμε σε αποκλειστικούς προστάτες της. Πως θα σας φαινόταν λοιπόν αν στα πλαίσια μιας απόλυτης προστασίας κλείνανε τα καταφύγια στο Οροπέδιο και απαγορευόταν και η κατασκήνωση; Αν βάζανε μια μπάρα στην είσοδο της Πάρνηθας ή του Ολύμπου, οπότε η εμπορική εκμετάλλευση των καταφυγίων τους θα γινόταν ασύμφορη με αποτέλεσμα τη ζημιά των συλλογών - ιδιοκτητών; Αν στην Χ δημοφιλή ορθοπλαγιά απαγορευόταν η αναρρίχηση για την προστασία του Χ είδους; Αν στην Βάλια Κάλντα ή στην Γκαμήλα απαγορευόταν η είσοδος τροχοφόρων, η κατασκήνωση και το άναμμα της φωτιάς; Αν στα Μετέωρα απαγορευόταν όχι μόνο η αναρρίχηση, αλλά και η διέλευση πούλμαν ως ασυμβάτων με τον χώρο;
Τι ακριβώς θα είχαμε να αντιτάξουμε σε αυτές τις προτάσεις εκτός από ένα «ναι μεν αλλά», Ουσιαστικά τίποτα.

'Όχι γιατί η ορειβασία, η αναρρίχηση και η πεζοπορία δημιουργούν πρόβλημα (η λογική λέει ότι δημιουργούν το μικρότερο ή και καθόλου), αλλά γιατί ουσιαστικά σαν ορειβατική/αναρριχητική κοινότητα δεν έχουμε ούτε προτάσεις, ούτε αυτοπεριορισμό. Απλά θεωρούμε ότι έχουμε κεκτημένα. Με αυτήν τη λογική καρφώνουμε κάθε βράχο, βάφουμε κάθε βράχο, ακυρώνουμε τα όποια ψήγματα αυτοπεριορισμού και δεοντολογίας έχουμε, επεκτείνουμε τα καταφύγια μας όσο μας βολεύει, πάμε παντού, κάνουμε ότι μας ευχαριστεί. Μονό που έτσι είμαστε μόνοι μας, χωρίς συμμάχους στην υπόλοιπη κοινωνία. Και όταν έρθει η ώρα να επανεξεταστούν τα «κεκτημένα» μας (που ουσιαστικά είναι η απόλαυση που πηγάζει από τις δραστηριότητές μας στη φύση), θα είμαστε και πάλι μονοί μας.
Θα φωνάζουμε, αλλά κανείς δε θα μας ακούει. Και ίσως κάποιοι εκτός από γραφικούς, να μας πουν και υποκριτές.
Και μπορεί να μην έχουν και άδικο.

Μίλτος Ζέρβας

Το κείμενο με μπέρδεψε. Όπως το διάβαζα δεν ήξερα αν συμφωνώ ή αν διαφωνώ μαζί του. Μετά κατάλαβα ότι ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ. Υπάρχουν σημεία που συμφωνώ απολύτως και άλλα σημεία που διαφωνώ κάθετα. Και είναι γραμμένο με τέτοιο τρόπο ώστε να με οδηγεί ως συμπέρασμα σε αυτά με τα οποία διαφωνώ μέσα από τη συμφωνία με τα αυταπόδεικτα. Κατά την γνωστή λογική εξίσωση του μπουζουκιού με τον αστυνόμο.
Τι είναι λοιπόν αυτό το κείμενο; Μια ξεκάθαρη προβοκάτσια ή μια προσπάθεια να αναδείξει την απόλυτη κοινωνική αδυναμία του ορειβατικού χώρου; Μια αδυναμία που έχει ως αποτέλεσμα την έσχατη περιθωριοποίησή μας.

Ας τα πάρω λοιπόν τα πράγματα με τη σειρά.

Γράφει ο Μίλτος ότι:

pankan έγραψε:Είναι χαρακτηριστικό του ορειβατικού χώρου, και μέχρι ένα σημείο δικαιολογημένα, να θεωρεί τα βουνό και τα βράχια ως το χώρο που όχι απλά δραστηριοποιείται, αλλά είναι και κυρίαρχος. Για να το κάνω πιο λιανό, εννοώ ότι σε αυτούς τους χώρους -τα βουνά- οι περισσότεροι από εμάς θεωρούν ότι έχουν τον πρώτο και τελευταίο λόγο.
'Όλοι οι υπόλοιποι, είναι άσχετοι και καλό θα κάνουν να μην ομιλούν.

Περιγράφει μια νοοτροπία που πράγματι συναντάμε στους ορειβατικούς κύκλους. Αλλά θα πρέπει να πω ότι σίγουρα δεν είναι έτσι οι περισσότεροι άνθρωποι που γνώρισα εγώ στα βουνά. Και γνώρισα αρκετούς. Και πως είναι; Μα μια εικόνα της κοινωνίας. Ένα χαρμάνι από κάθε είδους απόψεις, λογικές και προσωπικότητες. Λάθος λοιπόν κατά τη γνώμη μου αυτή η γενίκευση η οποία οδηγεί μάλιστα και στα συμπεράσματα που ακολουθούν.

Στη συνέχεια περιγράφει σωστά την αλλαγή της σύνθεσης του κοινού των βουνών και καταλήγει στο σωστό συμπέρασμα ότι:

pankan έγραψε:... η φύση δεν είναι προνομιακό πεδίο κανενός, ούτε μπορούμε να αυτοανακυρηχθούμε σε αποκλειστικούς προστάτες της.

Αμέσως μετά όμως για να υποστηρίξει τα παραπάνω, κάνει το λογικό άλμα να μας ρωτήσει:

pankan έγραψε:Πως θα σας φαινόταν λοιπόν αν στα πλαίσια μιας απόλυτης προστασίας κλείνανε τα καταφύγια στο Οροπέδιο και απαγορευόταν και η κατασκήνωση; Αν βάζανε μια μπάρα στην είσοδο της Πάρνηθας ή του Ολύμπου, οπότε η εμπορική εκμετάλλευση των καταφυγίων τους θα γινόταν ασύμφορη με αποτέλεσμα τη ζημιά των συλλογών - ιδιοκτητών; Αν στην Χ δημοφιλή ορθοπλαγιά απαγορευόταν η αναρρίχηση για την προστασία του Χ είδους; Αν στην Βάλια Κάλντα ή στην Γκαμήλα απαγορευόταν η είσοδος τροχοφόρων, η κατασκήνωση και το άναμμα της φωτιάς; Αν στα Μετέωρα απαγορευόταν όχι μόνο η αναρρίχηση, αλλά και η διέλευση πούλμαν ως ασυμβάτων με τον χώρο;
Τι ακριβώς θα είχαμε να αντιτάξουμε σε αυτές τις προτάσεις εκτός από ένα «ναι μεν αλλά», Ουσιαστικά τίποτα.

Οδηγώντας μας έτσι να σκεφτούμε ότι όλα τα παραπάνω είναι υπερβολικά, ότι το «ναι μεν αλλά» δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια υπεκφυγή, μια αστήρικτη δικαιολογία που τείνει στο τίποτα.
Εδώ λοιπόν εγώ διαφωνώ κάθετα. Γιατί πιστεύω ότι η συνύπαρξη του σημερινού ανθρώπου με τη φύση και η προστασία της από αυτόν, δεν μπορεί να στηρίζεται πουθενά αλλού παρά σε ένα μεγάλο «ναι μεν αλλά».

Και ποιο είναι το «αλλά»; Αυτό που βάζει τα όριά μας στη σχέση μας με τη φύση;
Κατά τη γνώμη μου μια φράση που διάβασα κάποτε σε ένα νομικό κείμενο δίνει την απάντηση ακόμη και για τις σχέσεις μας με τη φύση ως χώρου διασκέδασης και αναψυχής.
Ήταν η φράση «η προστασία της φύσης προηγείται ακόμη και των έννομων συμφερόντων των πολιτών».
Σε ότι αφορά το μέχρι που μπορούμε εμείς οι άνθρωποι να φτάσουμε, σεμένα τα όρια τα βάζει συνήθως η απλή παραδοχή ότι δεν θα πάω παντού. Σε κάποια μέρη δεν θα πάω γιατί δεν μπορώ και σε κάποια άλλα γιατί δεν πρέπει. Τα έχω αποδεχθεί και τα δύο.
Η σχέση μας με τη φύση στηρίζεται λίγο πολύ στον ίδιο κανόνα που επιτρέπει και την κυκλοφορία σε μια σύγχρονη πόλη: στη αρχή της παραχώρησης της προτεραιότητας.
Οι κανόνες είναι γνωστοί και ευρέως αποδεκτοί:
Οι πεζοί έχουν προτεραιότητα (όχι κυριαρχία) απέναντι στα τροχοφόρα. Τα πεζοδρόμια και τα μονοπάτια είναι φτιαγμένα για τους ανθρώπους και τα ζώα και όχι για τα αυτοκίνητα τα μηχανάκια ή τα ποδήλατα. Τα βραχοκιρκίνεζα έχουν προτεραιότητα απέναντι στους αναρριχητές. Η προστασία του τοπίου έχει προτεραιότητα απέναντι στην επιθυμία μου να ανέβω με τελεφερίκ στο Μύτικα. Η προστασία της ορθοπλαγιάς έχει προτεραιότητα απέναντι στο γάζωμά της για να μπορέσω κι εγώ να πάω χωρίς να προσπαθήσω λίγο ή πολύ παραπάνω.
Αυτοί είναι οι κανόνες γραπτοί και άγραφοι σε όλες τις σύγχρονες κοινωνίες. Δυστυχώς όμως δεν είναι το ίδιο αυτονόητοι και στην Ελλάδα Ούτε στην κοινωνία, ούτε στη πολιτεία, ιδίως μετά τη πρόσφατη πλήρη απορρύθμιση των περιβαλλοντικών νόμων. Ζούμε δυστυχώς σε μια πολιτεία που κυριαρχούν τα λαμόγια και οι λύκοι, και σε μια κοινωνία που κυριαρχεί ο ωχαδελφισμός. Μια κοινωνία που όπως γράφω και πιο πάνω, είναι καθρέφτης και της δικιάς μας ορειβατικής κοινότητας.

Σωστές λοιπόν οι παρατηρήσεις του Μίλτου ότι:

pankan έγραψε:...ουσιαστικά σαν ορειβατική/αναρριχητική κοινότητα δεν έχουμε ούτε προτάσεις, ούτε αυτοπεριορισμό.

και ότι:

pankan έγραψε:...καρφώνουμε κάθε βράχο, βάφουμε κάθε βράχο, ακυρώνουμε τα όποια ψήγματα αυτοπεριορισμού και δεοντολογίας έχουμε, επεκτείνουμε τα καταφύγια μας όσο μας βολεύει, πάμε παντού, κάνουμε ότι μας ευχαριστεί.

Και ολόσωστο το συμπέρασμά του ότι:

pankan έγραψε:Μονό που έτσι είμαστε μόνοι μας, χωρίς συμμάχους στην υπόλοιπη κοινωνία. Και όταν έρθει η ώρα να επανεξεταστούν τα «κεκτημένα» μας (που ουσιαστικά είναι η απόλαυση που πηγάζει από τις δραστηριότητές μας στη φύση), θα είμαστε και πάλι μονοί μας.
Θα φωνάζουμε, αλλά κανείς δε θα μας ακούει. Και ίσως κάποιοι εκτός από γραφικούς, να μας πουν και υποκριτές.
Και μπορεί να μην έχουν και άδικο.

Μμμμ, τελικά μου φαίνεται ότι συμφωνώ με το Μίλτο .

ΥΓ Ρίξτε μια ματιά στη σελίδα του British Mountaineering Council που είναι το Βρεττανικό ανάλογο της δικής μας ΕΟΟΑ. Και κλάψτε. Όχι μόνο για την ορειβατική εικόνα αλλά για κείμενα, οδηγίες και ενδιαφέροντα, που ξεκινάνε από την προστασία φωλιάσματος στη τοπική ορθοπλαγιά και την επαφή με τη κοινωνία, και φτάνουν μέχρι την υπερθέρμανση του πλανήτη. Γι’ αυτό βέβαια η άποψη τους είναι εντελώς απαραίτητη και λαμβάνεται υπόψη στη λήψη αποφάσεων που αφορούν τη φύση. Ενώ εμάς εδώ στην Ελλάδα μας έχουν χεσμένους.

Αερολογιες όπως σε όλα τα τελευταία ανεβαίνοντας.

Αερολογίες φυσικά, αλλά τουλάχιστον σε μένα μοιάζουν με φρέσκο αεράκι, και σίγουρα έχουν τεράστια διαφορά και απόσταση από τη μούχλα που μυρίζουν οι απόψεις πολλών άλλων. Να μη λέμε ονόματα, τα βλέπουμε καθημερινά γύρω μας.

Για να πούμε και τη μαύρη αλήθεια, σε κανένα δεν αρέσει η κριτική όταν τον αφορά κι εδώ μας αφορά όλους ως χώρο και ως άτομα. Παρά κάποια δόση φραστικής υπερβολής, ο Μίλτος περιγράφει μια πραγματική κατάσταση και χτυπάει καμπανάκι αν έχουμε τη δυνατότητα να το αναγνωρίσουμε.

Γενικά συνηθίζουμε να θεωρούμε ως αυτονόητα και δεδομένα κάποια πράγματα (π.χ. την επίπλαστη ευημερία μας πριν τα μνημόνια ή τα "δικαιώματά μας" ως ορειβάτες σε ότι αφορά τα βουνά) κι όταν αυτά ανατρέπονται βίαια, πέφτουμε σε σοκ -ανήμποροι να αντιδράσουμε- αφού δεν είδαμε έγκαιρα και δεν προνοήσαμε.

Στην κατάσταση που ζούμε, με απορρύθμιση της περιβαλλοντικής προστασίας και γενική εκποίηση της δημόσιας περιουσίας, ξέρουμε πια ότι μπορεί να συμβεί οτιδήποτε ακόμη και στα "βουνά μας". Έχουμε την ικανότητα και τη διάθεση να αντισταθούμε και να πείσουμε κι άλλους να ταχθούν μαζί μας αφού είμαστε μια μικρή μειονότητα;

Υ.Γ Η ΕΟΟΑ δεν θα γίνει ποτέ ίσως κάτι ανάλογο με το British Mountaineering Council, αλλά ως αποκλειστική κεντρική μας έκφραση θα όφειλε -όπως και τα σωματεία- να είναι πιο ευαίσθητη και δραστήρια στα περιβαλλοντικά ζητήματα.


______________
Η Γνώση Απελευθερώνει

Το μόνο σίγουρο είναι ότι τα βουνά, οι ορθοπλαγιές, τα φαράγγια και όλα τα υπόλοιπα δεν μας ανήκουν. Σε κανέναν δεν ανήκουν. Δεν νιώθω δικό μου τον χώρο που κινούμε εκεί έξω, είτε ατομικά είτε σε επίπεδο συλλόγου. Μου αρέσει να σουλατσάρω στις ερημιές με ολιγάριθμη παρέα αλλά μου αρέσει να βγαίνω στο βουνό και με μεγάλη παρέα. Όσο όμως αυξάνεται ο κόσμος που ( μπουχτισμένος) βγαίνει έξω στην φύση τόσο θα φέρνει μαζί του τις βρωμιές του πολιτισμού μας όπως πολύ σωστά ανάφερε σε κείμενο του ο Αντώνης Σιναπίδης. Αλλά και η ορειβασία σαν δραστηριότητα δεν υπάρχει απομονωμένη από την υπόλοιπη κοινωνία σαν μέσα σε γυάλα. Και δυστυχώς τα πράγματα στα χαμηλά έχουν γίνει δύσκολα για όλους μας. Ο Μίλτος στα κείμενα του πάντα βγάζει μια αγωνία για το μέλλον του χώρου αλλά εδώ ποια έχουμε το παρόν που πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Και η ομοσπονδία στην οποία όλοι είμαστε μέλη ,είτε το θέλουμε είτε όχι είναι το θεσμικό όργανο μας. Διαφορετικά ας το διαλύσουμε και να γυρίσουμε σε παρεάκια όπως επίσης σωστά είπε ο yannisdelta παλαιότερα. Δεν νομίζω πάντως να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα λειτουργώντας σαν μπουλούκι. Μην έχουμε και το ανάποδο δηλαδή. Αυτό που πρέπει κατά την γνώμη μου να γίνει είναι να βάλουμε τα πράγματα στην σωστή τους θέση. Δεν είναι το ίδιο πράμα π.χ μια σειρά από βύσματα ή μια διαδρομή σηματοδοτημένη με σπρέυ με ένα παράνομο κυνηγετικό δρόμο που φέρνει σε απόσταση αναπνοής τους λαθροθήρες με προστατευόμενα είδη. Για να μην λέω και πολλά, κλείνω γράφοντας ότι αν κάποιος πρέπει να έχει λόγο στην ύπαιθρο αυτός είναι πρώτος ο ορειβάτης-φυσιολάτρης. Το θέμα είναι πόσο δυνατός είναι αυτός ο λόγος. Ρίξτε μια ματιά σε αυτά που κατορθώνουν οι κυνηγετικοί σύλλογοι που βέβαια αριθμούν πολλές –πολλές χιλιάδες ενεργά μέλη και θα καταλάβετε…